Je kent het misschien wel. Je zit even op de bank, maar voordat je het doorhebt, ben je alweer iets anders aan het doen. Je pakt je telefoon, doet een klusje in huis of zet snel even een was aan. Zelfs daarna voelt het niet rustig. Je kunt nooit helemaal stilzitten of ontspannen, alsof stilzitten ongemakkelijk voelt. Je lijf staat altijd op stand-by, klaar om te reageren op gevaar dat er misschien allang niet meer is. Meestal merk je zelf helemaal niet dat dit gebeurt. Het is geen zwakte of karakterfout, maar een patroon dat diep in je zenuwstelsel is gegrift, vaak gevormd in je vroege jeugd.

Hoe het ontstaat

Als kind ben je volledig afhankelijk van de mensen om je heen. Alles wat je ziet, hoort en voelt, is op dat moment jouw waarheid. Je brein en zenuwstelsel onthouden deze informatie over wat veilig voelt en wat niet. Zo leer je hoe je kunt reageren in bepaalde situaties.
In een warme, voorspelbare omgeving leert je lijf dat het kan ontspannen, spelen en ontdekken. Maar in een omgeving met spanning, onvoorspelbaarheid of emotionele afwezigheid leert je zenuwstelsel dat het altijd alert moet zijn om veilig te blijven.
Dat patroon hielp je als kind, maar blijft vaak actief in je volwassen leven. Je lichaam blijft in ‘alarmstand’, alsof ieder moment iets onverwachts kan gebeuren.

Controle als overlevingsstrategie

Omdat je zenuwstelsel altijd paraat staat, voelt de wereld onvoorspelbaar en onveilig. Je ontwikkelt manieren om dit gevoel te reguleren zonder dat je het zelf doorhebt. Controle wordt een manier om spanning te managen.

Je herkent het aan hoe je je dagelijkse keuzes maakt, hoe je je werk en relaties organiseert, of hoe je met eten en andere routines omgaat. Misschien perfectioneer je alles uit angst voor fouten, probeer je altijd anderen naar de zin te maken, of zorg je overdreven voor anderen omdat je bang bent dat het misgaat als jij het niet regelt. Soms plan je alles tot in de puntjes, en soms vermijd je spannende situaties. Vaak voelt het makkelijker vast te houden aan het bekende, ook als dat negatief is, dan ruimte te geven aan iets wat beter maar onbekend is. Of je zoekt voortdurend afleiding om de spanning in je lijf niet te voelen.

Hoe je weer kunt ontspannen

Het goede nieuws is dat je zenuwstelsel plooibaar is. Het kan opnieuw ervaren dat het nu wél veilig is. Dat gebeurt niet door harder te analyseren of jezelf te forceren, maar door op een dieper niveau te voelen dat spanning niet meer nodig is.

Met hypnotherapie werk je met je onderbewustzijn. Oude overtuigingen en overlevingsstrategieën, zoals altijd alert moeten zijn, controle houden of pleasen, kunnen worden losgelaten. Tegelijkertijd kan je onderbewustzijn nieuwe ervaringen opnemen, waarin ontspanning, veiligheid en vertrouwen vanzelfsprekend zijn.

Herstellen betekent niet dat je nooit meer spanning ervaart. Het betekent dat je zenuwstelsel weer kan schakelen tussen alertheid en rust. Je komt uit de overlevingsstand en vindt de weg terug naar je natuurlijke staat: vertrouwen, veiligheid en rust. Vrijheid.